Mleko pasteryzowane czy UHT, jakie są różnice?

Większość mleka dostępnego w marketach jest poddawana obróbce termicznej. Najpopularniejsze rodzaje to mleko pasteryzowane oraz mleko UHT.

Mleko pasteryzowane podgrzewane jest do temperatury około 72 stopni Celsjusza przez kilkanaście sekund. Proces ten pozwala ograniczyć ilość bakterii i jednocześnie zachować stosunkowo naturalny smak produktu. Takie mleko wymaga jednak przechowywania w lodówce i ma krótszy termin przydatności.

Mleko UHT jest podgrzewane znacznie mocniej. Temperatura może przekraczać nawet 135 stopni Celsjusza. Dzięki temu produkt może stać miesiącami bez chłodzenia, ale część osób zauważa zmianę smaku i konsystencji.

Mleko prosto od krowy nie jest homogenizowane, dlatego tłuszcz naturalnie oddziela się od płynu. Oznacza to widoczną warstwę śmietanki na powierzchni. To właśnie ona odpowiada za bardziej kremowy smak.

Wartości odżywcze mleka

Mleko krowie dostarcza wielu składników odżywczych. Znajdują się w nim zarówno białka, jak i tłuszcze oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Zawartość poszczególnych składników zależy głównie od ilości tłuszczu.

W mleku znajdziemy między innymi:

• wapń wspierający kości i zęby,

• witaminy A, D i B12,

• pełnowartościowe białko,

• laktozę będącą naturalnym cukrem mlecznym,

• tłuszcz mleczny zawierający kwasy tłuszczowe.

W diecie ketogenicznej szczególnie istotna jest właśnie ilość tłuszczu oraz węglowodanów. Choć mleko pełnotłuste lepiej wpisuje się w założenia keto niż mleko odtłuszczone, nadal zawiera laktozę. Dlatego zwykle spożywa się je w umiarkowanych ilościach.

Ile procent tłuszczu ma mleko prosto od krowy?

Najczęściej świeże mleko od krowy zawiera od 3,5 do 5% tłuszczu. W wielu przypadkach średnia wartość wynosi około 4%. To więcej niż w większości produktów dostępnych na sklepowych półkach.

Dla porównania:

  1. Mleko 0,5% zawiera bardzo mało tłuszczu i ma wodnistą konsystencję.
  2. Mleko 1,5% jest częściowo odtłuszczone.
  3. Mleko 2% uznawane jest za standardowe.
  4. Mleko 3,2% to najczęściej wybierane mleko pełnotłuste.
  5. Mleko prosto od krowy zwykle przekracza poziom 3,5% tłuszczu.

Różnica wynika przede wszystkim z procesu standaryzacji. W mleku sklepowym producent ustala konkretną zawartość tłuszczu poprzez częściowe oddzielenie śmietanki. Świeże mleko zachowuje natomiast naturalny skład.

Co ciekawe, mleko od jednej krowy może mieć inną zawartość tłuszczu niż mleko od drugiej. Wpływają na to zarówno geny zwierzęcia, jak i sposób karmienia.

Czy mleko prosto od krowy jest najzdrowsze?

Wiele osób uważa, że naturalne mleko jest zdrowsze niż mleko przetworzone. Faktycznie zawiera ono naturalną ilość tłuszczu oraz bardziej intensywny smak. Nie oznacza to jednak, że będzie najlepszym wyborem dla każdego organizmu.

Surowe mleko może zawierać bakterie chorobotwórcze. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy nie zostało odpowiednio przebadane lub pochodzi z niesprawdzonego źródła. Z tego powodu ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, dzieci oraz osoby z obniżoną odpornością.

Z drugiej strony część osób lepiej toleruje mleko niehomogenizowane. Niektórzy zwracają też uwagę na bardziej naturalny smak i większą sytość po spożyciu takiego produktu.

W diecie ketogenicznej mleko prosto od krowy może być dodatkiem do kawy czy sosów. Trzeba jednak pamiętać o zawartości laktozy. Szklanka mleka dostarcza stosunkowo dużo węglowodanów, co może utrudniać utrzymanie ketozy.

Co wpływa na zawartość tłuszczu w mleku?

To, ile procent tłuszczu ma mleko prosto od krowy, zależy od wielu czynników. Nie każde mleko będzie miało identyczny skład.

Największy wpływ mają:

• rasa krowy,

• rodzaj pożywienia,

• etap laktacji,

• pora roku,

• warunki hodowli,

• stan zdrowia zwierzęcia.

Dobrym przykładem są krowy rasy Jersey. Produkują one mleko bardziej tłuste niż popularne krowy holsztyńsko-fryzyjskie. Znaczenie ma również sposób karmienia. Krowy jedzące świeżą trawę często dają mleko o wyższej zawartości tłuszczu i bardziej intensywnym smaku.

Zmiany można zauważyć także w ciągu roku. Letnie mleko może różnić się składem od mleka zimowego ze względu na inny rodzaj paszy.

Wegańskie alternatywy dla mleka

Nie każdy chce lub może spożywać mleko krowie. Dlatego coraz większą popularnością cieszą się napoje roślinne. W sklepach można znaleźć wiele różnych wariantów.

Najczęściej wybierane są:

• napój migdałowy,

• napój kokosowy,

• napój sojowy,

• napój owsiany,

• napój z nerkowców.

Klasyczne mleko na diecie keto nie jest zalecane. Lepiej sprawdzają się niesłodzone napoje migdałowe i kokosowe. Mają stosunkowo mało węglowodanów i dobrze nadają się do kawy czy deserów.

Napój owsiany lub ryżowy zwykle zawiera znacznie więcej cukrów. Z tego powodu nie jest najlepszym wyborem dla osób ograniczających węglowodany.

Czy laktoza wybija z ketozy?

Laktoza jest cukrem naturalnie występującym w mleku. Składa się z glukozy oraz galaktozy, dlatego wpływa na poziom cukru we krwi. 

Mały dodatek mleka do kawy zazwyczaj nie stanowi problemu. Inaczej wygląda sytuacja przy większych ilościach. Jedna szklanka mleka może dostarczyć nawet kilkanaście gramów węglowodanów, co dla części osób będzie zbyt dużą ilością.

Na diecie ketogenicznej częściej wybiera się produkty o niższej zawartości laktozy. Dobrym przykładem są sery dojrzewające, mascarpone czy śmietanka kremówka. Popularnością cieszy się także mleczko kokosowe oraz niesłodzone napoje migdałowe lub kokosowe.